4. Synagogen in Salonika

Het Macedonische Salonika (Bulgaars: Soloen, Grieks: Thessaloniki, Turks: Sélanik) wordt tegen 1900 door Bulgarije, Servië en Griekenland op de Ottomanen geclaimd. Deze dynamische havenstad wordt het Jeruzalem van de Balkan genoemd. Sinds joden en maranen uit Spanje, Spaans Zuid-Italië en Portugal hier hun toevlucht zochten is de meerderheid van de bevolking namelijk joods. De namen van de synagogen op de stadsplattegrond markeren deze geschiedenis. Uit een volkstelling van 1883 blijkt dat 56% van de 85.000 inwoners joods is. Verder is 23% Turks-islamitisch en 19% Grieks-orthodox. In het achterland van de stad wonen ook veel slavisch sprekende onderdanen van de sultan. Rond 1900 kent de stad 32 synagogen, 32 moskeëen en 18 kerken.

De synagogen heten: 1. Nevee tsedek (Woning der gerechtigheid, uit Calabrië), 2. Kiana (uit Calabrië), 3. Ishmaël (uit Calabrië), 4. Mayor sjenie (Tweede Majorca), 5. Sicilia chadasj (Nieuw Sicilië), 6. Lisbon jasjan (Oud Lissabon), 7. Mayor risjon (Eerste Majorca), 8. Mograbish (uit de Maghreb), 9. Yahia (uit Portugal), 10. Talmoud Tora (de centrale synagoge), 11. Geroesj Sefarad (Verdrijving uit Spanje), 12. Estroug (uit Apulië), 13. Bet Aharon (Huis van Aäron, uit Sicilië), 14. Nevee sjalom (Woning van vrede, uit Calabrië), 15. Lisbon chadasj (Nieuw Lissabon), 16. Ets-ha-chajjiem (Boom des levens, uit Byzantium), 17. Castillia, 18. Asjkenaz (uit centraal Europa), 19. Catalan jasjan (Oud Catalonië), 20. Sicilia jasjan (Oud Sicilië), 21. Aragon, 22. Italia jasjan (Oud Italië), 23. Portugal, 24. Sjalom (gemengd), 25. Italia chadasj (Nieuw Italië), 26. Italia sjalom, 27. Pulia (Apulië), 28. Har gavoa (Hoge berg, uit Apulië), 29. Provencia (Provence), 30. Otranto, 31. Catalan chadasj (Nieuw Catalonië), 32. Evora (uit Portugal).

Wernieski, A., Plan de Salonique (verkleinde kopie van Frans/Ottomaanse plattegrond van Thessaloniki uit 1903 met ingetekend alle synagogen, kerken en moskeeën), Leiden 2003

Wernieski, A., Plan de Salonique (verkleinde kopie van Frans/Ottomaanse plattegrond van Thessaloniki uit 1903 met ingetekend alle synagogen, kerken en moskeeën), Leiden 2003