7. Joden in Polen 1870-1910

Deze zeldzame atlas van Polen ontstaat vooruitlopend op het herrijzen van een onafhankelijk Polen in 1918. Het linkse kaartje met een overzicht van de verdeling van de joden is nog gebaseerd op tellingen en berekeningen uit Oostenrijk, Pruisen, Koerland, Litouwen, Ruthenië en Congres-Polen. De inkleuring van blauw, via geel, oker en bruin naar rode cirkels geeft het percentage joden op de totale bevolking weer: van gebieden met minder dan 5 % tot districten met meer dan 20 %.

Het rechter kaartje toont de verschuivingen van het aandeel joden op de totale bevolking in de decennia voor 1910. In gebieden waar ze nooit erg talrijk waren, zoals Pruisen, verdwijnen joden bijna helemaal. Gebieden waar het percentage toeneemt zijn vaak knooppunten van belangrijke verkeerswegen, zoals in noordwest-Litouwen. Dat veel joden daar geen blijvende vestiging zoeken, blijkt ook uit opstuwingen bij de grenzen. Bijvoorbeeld aan de rivier de Boeg, tussen Congres-Polen enerzijds en Litouwen en Ruthenië anderzijds en aan de grens met Silezië tussen Congres-Polen en Pruisen. Dit kaartbeeld wijst op een ‘exodus’ in fasen. Die migratie begint 1870 in het westen, in het oosten komt ze pas 25 jaar later opgang.

De Joden, Nationale Verschuivingen, Joden in 1910 en Joden in de jaren 1870, 1897 en 1910, in: Romer, E. von (Red.), Geographisch-statistischer Atlas von Polen, Warszawa & Krakow 1916

De Joden, Nationale Verschuivingen, Joden in 1910 en Joden in de jaren 1870, 1897 en 1910, in: Romer, E. von (Red.), Geographisch-statistischer Atlas von Polen, Warszawa & Krakow 1916