3. Britse kartering van Jeruzalem

In de negentiende eeuw laat het Verenigd Koninkrijk ook zijn invloed gelden in het Palestijnse deel van het neergaande Ottomaanse Rijk en voert de Britse cartografische dienst daar verschillende projecten uit. Eén daarvan is de kartering van Jeruzalem in 1864-‘65.

Tot het midden van de eeuw is Jeruzalem een achtergebleven stad met hooguit 8000 inwoners, grofweg verdeeld over vier wijken. Moslims wonen meestal in de buurten ten noorden en noordwesten van de ‘Haram ash-Sharif’ aan de oostkant. Christenen vooral in de buurt van de Heilig Grafkerk in het noordwesten van de oude stad. Joden met name bij de klaagmuur, aan de zuidwestkant van de tempelberg en Armeniërs in de buurt van de Zion-poort in het zuiden.

In het midden van de negentiende eeuw beginnen de verhoudingen te veranderen. Orthodoxe joden komen naar Jeruzalem om te ‘lernen’ en de komst van de Messias af te wachten of om daar te sterven. Europese grootmachten proberen hier hun positie te markeren, voor het geval het Ottomaanse Rijk uiteenvalt. Een combinatie van kolonialisme, religieuze ijver en archeologische belangstelling concentreert zich op Jeruzalem.

In de zestiger jaren raakt de oude stad van één vierkante kilometer overbevolkt. Er ontstaan nu projecten buiten de muren. De Russisch-orthodoxe kerk ontwikkelt ten noordwesten van de oude stad een gigantisch complex voor haar pelgrims. Joden bouwen een woonbuurt op de heuvel ten zuiden van de Hinnom-vallei (net buiten de kaart) met uitzicht op de Zion-poort. Deze nederzetting, ‘Mishkenot Sha’ananim’, schept een precedent voor andere gemeenschappen. Zo ontstaat een nieuwe stad.

Ordnance Survey (ed.), Ordnance Survey of Jerusalem by Captain Charles Wilson & Colonel Sir Henry James, z.p. z.j. (Southampton 1866)

Ordnance Survey (ed.), Ordnance Survey of Jerusalem by Captain Charles Wilson & Colonel Sir Henry James, z.p. z.j. (Southampton 1866)